راهنمای انتخاب متریال مناسب برای چاپ لیبل رولی دارویی با ماندگاری بالا

در صنعت حساس داروسازی، لیبل تنها یک برچسب ساده نیست، بلکه شناسنامه محصول و ضامن سلامت مصرف کننده است؛ از این رو، راهنمای انتخاب متریال چاپ لیبل رولی دارویی با ماندگاری بالا به یک چالش حیاتی برای تولیدکنندگان تبدیل شده است. کوچک ترین اشتباه در انتخاب جنس کاغذ یا نوع چسب می تواند منجر به پاک شدن اطلاعات حیاتی دارو در اثر رطوبت، تغییرات دما یا اصطکاک شود و خسارات جبران ناپذیری به بار آورد.

مجموعه لیبل رول با درک این حساسیت و بهره گیری از تکنولوژی های روز، در این مقاله جامع شما را با استانداردهای جهانی و بهترین متریال های موجود در بازار آشنا می کند تا با اطمینان کامل، بهترین گزینه را برای محصولات خود انتخاب کنید.

ویژگی های ضروری لیبل های دارویی با ماندگاری بالا

برای اینکه یک لیبل در چرخه عمر دارو (از انبار و حمل ونقل تا مصرف نهایی) دوام بیاورد، باید مجموعه ای از استانداردهای فیزیکی و شیمیایی را دارا باشد. در ادامه به مهم ترین ویژگی هایی که هنگام سفارش چاپ لیبل رولی دارویی باید مد نظر قرار دهید، اشاره می کنیم:

الف) مقاومت دمایی بالا (Extreme Temperature Resistance)

بسیاری از داروها و واکسن ها در شرایط زنجیره سرد (یخچال یا فریزر) نگهداری می شوند. متریال انتخابی باید بتواند دمای زیر صفر را بدون بلند شدن لبه ها یا ترک خوردن تحمل کند. از سوی دیگر، برخی از ظروف دارویی ممکن است تحت فرآیند استریلیزاسیون و اتوکلاو قرار گیرند که در این صورت، مقاومت در برابر حرارت بالا نیز یک ضرورت است.

ب) چسبندگی فوق العاده روی سطوح با قطر کم (Mandrel Hold)

یکی از چالش های اصلی در داروهای تزریقی، چسباندن لیبل روی ویال ها و آمپول های بسیار کوچک است. در این موارد، متریال باید “انعطاف پذیری” (Low Stiffness) بالایی داشته باشد تا تمایل به بازگشت به حالت تخت را نداشته باشد و پدیده “بلند شدن لبه” (Wing-up) رخ ندهد.

ج) مقاومت در برابر مواد شیمیایی و حلال ها

لیبل های دارویی دائماً در معرض مواد ضدعفونی کننده، الکل و یا حتی نشت خودِ محتوای دارو هستند. چاپ و متریال باید به گونه ای باشد که در تماس با این مواد، اطلاعات حیاتی مانند تاریخ انقضا و شماره سری ساخت (Batch Number) پاک یا مخدوش نشود.

د) مهاجرت پایین چسب (Low Migration)

در بسته بندی های پلاستیکی دارویی، خطر نفوذ مواد شیمیایی چسب به داخل ظرف و ترکیب با دارو وجود دارد. لیبل های با ماندگاری بالا در گرید دارویی، دارای چسب هایی با تکنولوژی “مهاجرت پایین” هستند تا سلامت دارو را در طولانی مدت به خطر نیندازند.

ه) قابلیت خوانایی و وضوح چاپ (Legibility)

به دلیل درج متون بسیار ریز (Instructional texts) و بارکدهای دوبعدی روی لیبل های دارویی، سطح متریال باید قابلیت پذیرش مرکب بالایی داشته باشد تا از پخش شدن رنگ جلوگیری شده و اسکن بارکدها در تمامی مراحل انبارداری با دقت ۱۰۰٪ انجام شود.

بررسی انواع متریال های پرکاربرد در چاپ لیبل دارویی (بر اساس جنس)

انتخاب جنس پایه (Substrate) اولین قدم در تعیین میزان ماندگاری و کارایی لیبل است. در دنیای چاپ لیبل رولی دارویی، چهار متریال زیر بیشترین کاربرد را دارند که هر کدام برای تیپ خاصی از بسته بندی طراحی شده اند:

۱. کاغذهای گلاسه و نیمه گلاسه (Coated Paper)

این متریال متداول ترین گزینه برای بسته بندی های ثانویه (مانند جعبه های مقوایی دارو) است.

• ویژگی ها: قابلیت چاپ پذیری بسیار بالا، قیمت اقتصادی و ظاهر براق.
• میزان ماندگاری: متوسط. این کاغذها در برابر رطوبت مستقیم و سایش شدید آسیب پذیر هستند.
• بهترین کاربرد: برچسب اصالت دارو، لیبل روی جعبه های قرص و شربت که در دمای محیط نگهداری می شوند.

۲. فیلم های صدفی یا پلی پروپیلن (PP)

اگر به دنبال ماندگاری بالا هستید، لیبل صدفی انتخاب اول حرفه ای هاست. این لیبل از جنس پلاستیک (فیلم) بوده و عملاً تخریب ناپذیر است.

• ویژگی ها: ضد آب، مقاوم در برابر پارگی، مقاوم در برابر الکل و مواد شوینده.
• میزان ماندگاری: بسیار بالا. در برابر تغییرات دمایی داخل یخچال و فریزر کاملاً پایدار است.
• بهترین کاربرد: لیبل ویال ها، آمپول ها، قطره چکان ها و ظروفی که ممکن است با محتویات مایع دارو در تماس باشند.

۳. متریال های شفاف و شیشه ای (Clear on Clear)

این لیبل ها از جنس پلی اتیلن یا پلی استر شفاف هستند و به گونه ای چاپ می شوند که محتویات داخل ظرف از زیر لیبل مشخص باشد.

• ویژگی ها: ایجاد ظاهری مدرن (No-Label Look)، مقاومت عالی در برابر رطوبت و چسبندگی مناسب روی سطوح صیقلی.
• میزان ماندگاری: بالا.
• بهترین کاربرد: شربت های خاص، سرم ها و محصولاتی که مصرف کننده باید میزان باقی مانده دارو را در ظرف ببیند.

۴. متریال متالایز (Silver/Gold Foil)

لیبل های متالایز دارای لایه ای نازک از آلومینیوم هستند که ظاهری فلزی و براق به برچسب می دهند.

• ویژگی ها: بازتاب نور بالا، مقاومت عالی در برابر نفوذ اکسیژن و نور (در صورت نیاز به محافظت از محتوا)، و لوکس نشان دادن برند.
• میزان ماندگاری: بسیار بالا و مقاوم در برابر شرایط سخت محیطی.
• بهترین کاربرد: داروهای مکمل گران قیمت، ویتامین ها و محصولاتی که نیاز به جلوه بصری خاص و متمایز در قفسه داروخانه دارند.

نکته کلیدی: متخصصان ما در لیبل رول همواره توصیه می کنند که متریال را بر اساس “سطح چسباندن” انتخاب کنید؛ برای مثال روی ظروف پلاستیکی منعطف، لیبل های پلی اتیلن به دلیل قابلیت کشسانی، عملکرد بهتری نسبت به گلاسه دارند.

 نقش حیاتی چسب (Adhesive) در لیبل های رولی دارویی

در صنعت داروسازی، چسب لیبل فقط وظیفه چسباندن کاغذ به ظرف را ندارد؛ بلکه باید استانداردهای سختگیرانه بهداشتی و ایمنی را پاس کند. انتخاب چسب نامناسب می تواند باعث پدیده “بلند شدن لبه ها” (Edge Lifting) یا “مهاجرت مواد شیمیایی” به درون دارو شود.

در مجموعه لیبل رول، ما چسب های دارویی را به سه دسته اصلی تقسیم می کنیم:

الف) چسب های گرید دارویی با مهاجرت پایین (Low Migration)

این مهم ترین ویژگی برای داروهایی است که در ظروف پلاستیکی (مانند LDPE یا HDPE) بسته بندی می شوند. پلاستیک ها دارای منافذ ریزی هستند که مواد شیمیایی چسب های معمولی می توانند از آن ها عبور کرده و با محتویات دارو ترکیب شوند. چسب های گرید دارویی به گونه ای فرموله شده اند که هیچ گونه نفوذ یا واکنشی با دارو نداشته باشند.

ب) چسب های مقاوم به انجماد و رطوبت (Deep Freeze)

برخی داروها و واکسن ها بلافاصله پس از تولید و لیبل زنی، در دمای منفی ۱۸ تا منفی ۸۰ درجه سانتی گراد قرار می گیرند. چسب های معمولی در این دما خشک شده و خاصیت خود را از دست می دهند. چسب های مخصوص Deep Freeze به گونه ای طراحی شده اند که در دمای انجماد، پیوند خود را با بدنه ظرف حفظ کرده و از جدا شدن لیبل جلوگیری می کنند.

مطالب دیگر ما: پیشنهاد می کنیم مقاله”تفاوت چاپ دیجیتال و افست برای لیبل رولی متالایز” را نیز مطالعه فرمائید.

ج) چسبندگی به سطوح با قطر کم (High Initial Tack)

در بسته بندی آمپول ها و ویال ها که قطر بسیار کمی دارند، بدنه ظرف تمایل دارد لیبل را به بیرون پرتاب کند. چسب باید دارای “گیرایی اولیه” (Initial Tack) بسیار بالایی باشد تا به محض تماس با سطح شیشه یا پلاستیک، آن را محکم بگیرد و در برابر نیروی کششی لبه های لیبل مقاومت کند.

د) مقاومت در برابر فرآیندهای استریلیزاسیون

بسیاری راهنمای انتخاب متریال چاپ لیبل رولی دارویی از تجهیزات پزشکی و داروهای تزریقی پس از لیبل زنی تحت فرآیند استریلیزاسیون با گاز اتیلن اکساید (EtO) یا اشعه گاما قرار می گیرند. چسب لیبل رولی دارویی باید در برابر این تشعشعات و گازها مقاوم باشد و تغییر رنگ ندهد یا خاصیت چسبندگی اش از بین نرود.

نکات مهم هنگام انتخاب چسب در سایت لیبل رول:

1. جنس ظرف: چسب مناسب برای شیشه با چسب مناسب برای پلاستیک های منعطف متفاوت است.
2. دمای لیبل زنی: آیا لیبل در دمای اتاق چسبانده می شود یا در محیط سردخانه؟
3. زبر یا صیقلی بودن سطح: سطوح کدر و زبر به چسب های قوی تری نسبت به سطوح صیقلی نیاز دارند.

توصیه فنی: ما در لیبل رول پیشنهاد می کنیم که پیش از سفارش نهایی، نمونه ای از چسب انتخابی را روی ظرف نهایی خود در شرایط دمایی واقعی تست کنید تا از پایداری آن در طولانی مدت مطمئن شوید.

 پوشش های محافظتی (Finishings) برای افزایش ماندگاری

حتی اگر بهترین متریال و چسب را انتخاب کرده باشید، بدون یک پوشش محافظتی مناسب، اطلاعات حیاتی مانند دوز مصرف یا تاریخ انقضا ممکن است در اثر اصطکاک در جعبه یا تماس با دست مصرف کننده پاک شود. در فرآیند چاپ لیبل رولی دارویی، دو روش اصلی برای محافظت از سطح چاپ وجود دارد:

۱. ورنی UV (UV Varnishing)

ورنی یک لایه نازک و شفاف از مایع مخصوص است که پس از چاپ روی سطح لیبل قرار گرفته و با اشعه ماوراء بنفش (UV) خشک می شود.

• مزایا: ایجاد براقیت یا مات بودن یکدست، هزینه مقرون به صرفه، و محافظت در برابر نور خورشید.
• کاربرد در دارو: این پوشش از زرد شدن لیبل و کم رنگ شدن نوشته ها در اثر تابش نور جلوگیری می کند. همچنین از پخش شدن جوهر در تماس های سطحی جلوگیری می نماید.

۲. سلفون کشی یا لمینت (Lamination)

در این روش، یک لایه فیلم پلاستیکی بسیار نازک (سرد یا گرم) روی تمام سطح لیبل کشیده می شود. این لایه مانند یک زره عمل می کند.

• مزایا: مقاومت ۱۰۰ درصدی در برابر رطوبت، پارگی و مواد شیمیایی غلیظ (مانند الکل ۷۰ درصد یا بتادین).
• کاربرد در دارو: برای لیبل هایی که روی ظروفی چسبانده می شوند که محتویات خورنده دارند یا در محیط های بسیار مرطوب (مانند حمام برای داروهای پوستی) نگهداری می شوند، لمینت بهترین گزینه است.

۳. پوشش های موضعی (Spot UV)

گاهی نیاز است که کل لیبل پوشش داده نشود. برای مثال، بخشی که قرار است تاریخ تولید و انقضا توسط دستگاه جت پرینتر روی آن درج شود، نباید پوشش ورنی داشته باشد تا جوهر جت پرینتر روی آن پخش نشود. در لیبل رول، ما این بخش ها را با دقت خالی می گذاریم (Reserved Area) تا فرآیند بسته بندی نهایی شما با مشکل مواجه نشود.

۴. مقاومت در برابر سایش (Rub Resistance)

در هنگام حمل ونقل، داروهای داخل جعبه به دیواره ها برخورد می کنند. پوشش های محافظتی مانع از ایجاد خط و خش روی طراحی لیبل شده و باعث می شوند محصول شما حتی پس از ماه ها انبارداری، همچنان نو و باکیفیت به نظر برسد.

نکته طلایی: اگر داروی شما در محیط های بیمارستانی استفاده می شود و مرتباً با مواد ضدعفونی کننده در تماس است، استفاده از سلفون (لمینت) برای حفظ خوانایی بارکدها و متون الزامی است.

 استانداردهای بین المللی و نکات نظارتی در لیبل های دارویی

در حوزه دارو، لیبلینگ فقط یک بحث تبلیغاتی نیست؛ بلکه تابع قوانین سختگیرانه سازمان های نظارتی مانند سازمان غذا و دارو (FDA) و استانداردهای ISO است. رعایت این نکات در هنگام چاپ لیبل رولی دارویی، تضمین کننده تاییدیه نهایی محصول شما خواهد بود.

الف) مطابقت با استانداردهای FDA و سازمان غذا و داروی ایران (IFDA)

تمام متریال های مصرفی در سایت لیبل رول، اعم از کاغذ، فیلم و به ویژه چسب، باید دارای تأییدیه های سلامت باشند.

• عدم سمیت: چسب و جوهر نباید حاوی مواد سمی یا فلزات سنگین باشند.
• خوانایی اجباری: طبق قوانین، اطلاعات حیاتی مانند نام ژنریک دارو، دوز، و هشدارهای مصرف باید در تمام طول عمر محصول با فونت خوانا و بدون تغییر باقی بمانند.

ب) برچسب اصالت و امنیت کالا (Anti-Counterfeiting)

جلوگیری از جعل دارو یکی از بزرگترین دغدغه های این صنعت است. برای این منظور، از تکنولوژی های امنیتی در چاپ لیبل استفاده می شود:

• لیبل های وید (Void Seal): در صورت تلاش برای کندن لیبل، کلمه “VOID” یا طرح های شطرنجی روی بدنه ظرف باقی می ماند که نشان دهنده دستکاری شدن دارو است.
• لیبل های تخریب شونده (Destructible Vinyl): این لیبل ها در صورت تلاش برای جدا شدن، خرد شده و به هیچ وجه به صورت سالم کنده نمی شوند.
• هولوگرام های امنیتی: درج نوارهای هولوگرام روی لیبل رولی برای تایید اصالت کالا.

ج) استانداردهای چاپ بارکد (GS1 و دیتاماتریس)

لیبل های دارویی مدرن باید دارای بارکدهای دوبعدی (Data Matrix) باشند که حاوی اطلاعاتی نظیر سری ساخت، تاریخ انقضا و کد GTIN است.

• دقت چاپ: کیفیت چاپ باید در سطح “Grade A” باشد تا توسط اسکنرهای بیمارستانی و داروخانه ای به سرعت قرائت شود.
• کدگذاری ردیابی (Track & Trace): متریال باید به گونه ای باشد که این کدهای ریز حتی در صورت اصطکاک زیاد، دچار خراشیدگی و ناخوانایی نشوند.

د) استفاده از خط بریل (Braille) برای نابینایان

در بسیاری از استانداردهای بین المللی (مانند استانداردهای اتحادیه اروپا)، درج نام دارو به خط بریل روی لیبل یا بسته بندی الزامی است. این کار از طریق چاپ های برجسته (Screen Printing) روی لیبل های رولی قابل اجراست.

نکته نظارتی لیبل رول: ما در تمامی مراحل تولید، از متریال های دارای گواهینامه ISO 15378 (استاندارد مخصوص مواد بسته بندی دارو) استفاده می کنیم تا خیال تولیدکنندگان از بابت بازرسی های بهداشتی کاملاً آسوده باشد.

نتیجه گیری

انتخاب متریال مناسب برای چاپ لیبل رولی دارویی، فرآیندی فراتر از یک خرید ساده است؛ این یک سرمایه گذاری بر روی اعتبار برند و امنیت مصرف کنندگان شماست. همان طور که بررسی کردیم، از مقاومت در برابر دماهای زیر صفر گرفته تا استفاده از چسب های با مهاجرت پایین، همگی قطعات پازلی هستند که ماندگاری اطلاعات حیاتی دارو را تضمین می کنند.

 ما در سایت لیبل رول با بهره گیری از تکنولوژی های پیشرفته چاپ و تأمین بهترین متریال های گرید دارویی، در کنار شما هستیم تا محصولاتی استاندارد، زیبا و ایمن را روانه بازار کنید. به یاد داشته باشید که کیفیت بسته بندی، اولین پیام تخصص و تعهد شما به بیمار است.

سوالات متداول 

1. بهترین متریال برای لیبل داروهایی که در یخچال نگهداری می شوند چیست؟
    بهترین گزینه، لیبل های صدفی (PP) با چسب های مخصوص Deep Freeze است. این ترکیب در برابر رطوبت ناشی از میعان و دمای پایین، کاملاً پایدار بوده و از ظرف جدا نمی شود.
2. آیا امکان درج تاریخ و قیمت با دستگاه جت پرینتر روی لیبل های سلفون دار وجود دارد؟
   بله، اما باید هنگام سفارش در لیبل رول، بخش کوچکی از لیبل را بدون پوشش (ورنی یا سلفون) در نظر گرفت تا جوهر جت پرینتر به خوبی روی کاغذ بنشیند و پاک نشود.
3. تفاوت اصلی لیبل های کاغذ گلاسه با صدفی در صنایع دارویی چیست؟
    کاغذ گلاسه ارزان تر است و برای بسته بندی های ثانویه (جعبه) مناسب است، اما لیبل صدفی ضد آب و ضد پارگی بوده و برای ظروف مستقیم دارو (ویال و شیشه) که در معرض سایش و رطوبت هستند، الزامی است.